باره تفسير قرآن وأمور مربوط به آن مى باشد . از مقايسه ميان دو باب وتوصيف كتابخانه ء أو در كشف بدست مى آيد كه تأليفات ذكر شده در سعد السعود ، تنها بخشي كوچكى از كتابخانه ء أو مى باشند . 45 بر أساس تنها سخنى كه به صراحت در اين باره آمده كتابخانه ابن طاووس در سال 650 ، مشتمل بر نزديك به 1500 عنوان كتاب بوده است . اين تعداد را محمد بن مكي العاملي شهيد أول ( م 786 ) در سال 776 در دوران أقامت در حله ياد داشت كرده بود . 46 شهيد أول منبع آگاهى خود را ياد نكرده است . بعيد مى نمايد كه منبع وى يك منبع شفاهى باشد زيرا محتمل نيست كه كسى تا يك قرن بعد ، تعداد كتابهاى كتابخانه‌اى را در سال مخصوصى بداند . بنابراين شهيد أول بايد از منبعى مكتوب ، بي واسطه يا مع الواسطة نقل كرده باشد كه محتملا متنى مفقود از خود ابن طاووس است . چنين كتابي مى تواند " الإبانة " باشد زيرا يك فهرست ، طبيعي ترين وسيله براي اين نوع آگاهى است والإبانة ، همانگونه كه يادآور شديم در حدود سال 650 نوشته شده است . اگر اين فرض درست باشد ، بر رقمى كه شهيد أول براي كتابهاى كتابخانه ء ابن طاووس ياد كرده بيشتر مى توان اعتماد كرد تا ارقامى كه براي ديگر كتابخانه ها داده شده است . آنچه ما از خود ابن طاووس مى دانيم اين است كه در أواخر حيات وى ( در تاريخي كه نمى توان با يقين

--> 45 . همان صص 64 - 298 . ترتيب فهرست بر مبناى موضوع ، مطابق با سنتي است كه در بسيارى از كتابخانه‌هاى ديگر از جمله مستنصريه به كار مى رفته است ( مق‍ : Pinto ص 229 ) . ممكن است كه كتابها در قفسه‌ها روى همين مبنا منظم مى شده است ( مثلا به جاى تنظيم بر أساس اندازه ء كتاب ) ، نهادن كتابهاى مقدس در آغاز فهرست مى تواند نشانگر سنت همان دوران باشد ; به هر روى رعايت اين شيوه در فهارس ، عادت فهارس كتابخانه‌هاى اروپا در قرون ميانه بوده است . مق‍ : 302 . p , 1890 , Leipzig , Ueber Mittelalterliche Bibliotheken , Gottlieb . Th 46 . جمله شهيد أول در مجموعه‌اى كه به نام " مجموعه الشهيد " شهرت داشته ووى در حله استنساخ كرده آمده است ( نك‍ : ذريعة 20 / 112 ش 1266 ) ; شمس الدين محمد بن علي بن الحسن الجبعي ( يا : الجباعى ) ( م 866 ) پدر بزرگ بهاء الدين عاملي در سال 861 آن مجموعه را استنساخ كرده ونسخهء أو به عنوان " مجموعة الجبعي " ( يا جباعى ) شهرت دارد ( ذريعة 20 / 77 ش 1996 ) . جمله شهيد در ذريعة 2 / 264 - 265 نقل شده است . . نسخه‌اى از اين مجموعه در كتابخانه ء ملك موجود است كه بنده عكس آن را نزد جناب آقاى رضا مختارى ملاحظه كردم .